مقالت دوم از فن اول در منطق در اكتساب تصورات و اين مشتمل بر دو تعليم است تعليم اول در اقسام و احكام معرفات كى آن را اقوال « 1 » شارحه خوانند . تعليم دوم در اغلاط اقوال شارحه تعليم اول در اقسام و احكام معرفات كى آن را اقوال شارحه خوانند معرف هر جيزى آن جيز باشذ كى تصوّر او موجب تصور حقيقت آن جيز باشذ و آن را تصور تام خوانند ، و هو الاحاطة بكنه حقيقة المتصور يا موجب تمييز او از هرج مباين اوست و آن را تصور ناقص خوانند و هو التميز عما عداه من غير تلك الاحاطة جه در صورت احاطت تمييز هم هست امّا بالعرض است ، نه بالّذات ، جنانكه درين صورت و او را اعنى معرف « 2 » را حدّ خوانند اگر ايجاب او تمييز را بتوسّط امرى باشذ داخل درو و رسم باشذ اگر جنين نباشذ ، : و اول تامّ باشذ اگر مجموع ذاتيات آن جيز باشذ از اجزاء مادّى و صورى ( چه صورت ) مركب اعنى جزء صورى او از ذاتيات اوست . ( و ) اگر رعايت نكنند ذاتيات تمام نبوذه باشذ جه اخلال بأين جزو صورى كرده باشند ، و آن را حد تام نخوانند ، بل كى از قبل حدود ناقصه باشذ . و ناقص اگر مجموع ذاتيات نباشذ و حد حد تام آنست كى : قولى باشذ دالّ بر ماهيت شيء بمطابقه . و او مركب باشذ از جنس و فصل اگر تركب ان جيز ازيشان باشذ ، و جنس متضمن جميع ذاتيات مشتركه باشذ و فصل متضمن « 3 » جميع ذاتيات مميزه اگر آن جنس

--> ( 1 ) - قول م . ( 2 ) - معرفت - اصل ( 3 ) - و فصل متميز م .